وبلاگ
کم شنوایی حسی عصبی گوش؛ آیا قابل درمان است؟
کم شنوایی حسی عصبی یا Sensorineural Hearing Loss (SNHL) شایعترین نوع کمشنوایی در جهان است و زمانی ایجاد میشود که سلولهای مویی حلزون گوش یا عصب شنوایی آسیب ببینند. این آسیب میتواند به دلیل افزایش سن، قرار گرفتن در معرض صدای بلند، بیماریهای مختلف، مصرف برخی داروها یا عوامل ژنتیکی رخ دهد. برخلاف بسیاری از موارد کمشنوایی انتقالی، این نوع کمشنوایی معمولاً دائمی است؛ اما با تشخیص زودهنگام و انتخاب روش درمان مناسب، میتوان کیفیت شنیدن و درک گفتار را تا حد زیادی بهبود بخشید.
کمشنوایی حسی عصبی گوش چیست؟
کم شنوایی حسی عصبی زمانی رخ میدهد که سلولهای مویی موجود در حلزون گوش (Cochlea) یا عصب شنوایی دچار آسیب شوند. این سلولها وظیفه دارند ارتعاشات صوتی را به پیامهای عصبی تبدیل کنند تا مغز بتواند آنها را بهعنوان صدا تفسیر کند. هرگونه آسیب به این ساختارها باعث میشود انتقال اطلاعات صوتی به مغز با اختلال مواجه شود.
در کم شنوایی عصبی، تنها کاهش بلندی صدا مشکل اصلی نیست؛ بلکه فرد معمولاً از نامفهوم بودن گفتار نیز شکایت دارد. به همین دلیل بسیاری از بیماران میگویند صدای افراد را میشنوم اما متوجه حرفهایشان نمیشوم.کم شنوایی عصبی ممکن است خفیف، متوسط، شدید یا عمیق باشد و در یک یا هر دو گوش ایجاد شود. همچنین ممکن است بهتدریج طی سالها یا بهصورت ناگهانی بروز کند.
تفاوت کمشنوایی حسی عصبی با سایر انواع کمشنواییها
| نوع کم شنوایی | محل آسیب | امکان درمان |
|---|---|---|
| انتقالی | گوش خارجی یا میانی | معمولاً با دارو یا جراحی قابل درمان است. |
| حسی عصبی | حلزون یا عصب شنوایی | اغلب دائمی است و با سمعک یا کاشت حلزون درمان میشود. |
| مختلط | گوش خارجی یا میانی به همراه حلزون یا عصب شنوایی | با توجه به نوع بیماری |
علت های شایع کمشنوایی حسی عصبی
کم شنوایی حسی عصبی علت های مختلفی دارد ، از پیر گوشی گرفته یا قرار گرفتن در معرض صدای بلند اما نکته مهمی که وجود دارد این است ، در صورت احساس کاهش شنوایی سریعا به متخصص مراجعه کرده تا علت آن مشخص شود و اگر قابل پیشگیری باشد ، جلو پیشرفت آن گرفته شود.
افزایش سن (Presbycusis)
برای علت کم شنوایی دلیل های مختلفی وجود دارد. شایعترین علت کم شنوایی عصبی، افزایش سن است. با بالا رفتن سن، سلولهای مویی حلزون بهتدریج کارایی خود را از دست می دهند و توانایی تشخیص صداهای زیر و گفتار کاهش مییابد. این روند معمولاً از دهه ششم زندگی آغاز میشود.
قرار گرفتن در معرض صدای بلند
قرار گرفتن مکرر در معرض صدای بلند مانند دستگاههای صنعتی، موسیقی با صدای زیاد، هدفون با ولوم بالا یا انفجار میتواند به سلولهای شنوایی آسیب دائمی وارد کند. استفاده از محافظ گوش در محیطهای پر سر و صدا نقش مهمی در پیشگیری از این نوع آسیب دارد.
عوامل ژنتیکی و ارثی
برخی افراد به دلیل جهشهای ژنتیکی از بدو تولد یا در سنین پایین دچار کمشنوایی حسی عصبی میشوند. این مشکل ممکن است در سایر اعضای خانواده نیز مشاهده شود.
بیماریهای ویروسی و عفونی
برخی عفونتها مانند سرخک، مننژیت، اوریون یا عفونتهای ویروسی شدید میتوانند باعث آسیب دائمی حلزون گوش شوند و کم شنوایی عصبی ایجاد کنند.
بیماریهای خودایمنی
در بعضی از بیماریهای خودایمنی، سیستم ایمنی به اشتباه به گوش داخلی حمله میکند و موجب کاهش شنوایی میشود. تشخیص و درمان سریع در این بیماران اهمیت زیادی دارد.
داروهای اتوتوکسیک
برخی داروها در صورت مصرف طولانیمدت یا با دوز بالا میتوانند به گوش داخلی آسیب برسانند؛ از جمله برخی آنتیبیوتیکها، داروهای شیمیدرمانی و مقادیر بالای بعضی داروهای دیورتیک. بنابراین مصرف این داروها باید زیر نظر پزشک باشد.
ضربه به سر یا گوش
آسیبهای شدید سر، شکستگی استخوان گیجگاهی یا ضربه مستقیم به گوش ممکن است باعث آسیب عصب شنوایی یا حلزون شوند و در نتیجه باعث کم شنوایی عصبی شوند.
بیماری منییر
بیماری منییر یکی از بیماریهای گوش داخلی است که معمولاً با سرگیجههای شدید، احساس پری گوش، وزوز گوش و کاهش شنوایی نوسانی همراه است و در صورت پیشرفت میتواند به کم شنوایی عصبی دائمی منجر شود.
تومور عصب شنوایی
تومورهای خوشخیم مانند نوروم آکوستیک میتوانند بهتدریج باعث کاهش شنوایی یکطرفه، وزوز گوش و اختلال تعادل شوند.
علائم کمشنوایی حسی عصبی گوش
علائم این بیماری بسته به شدت آسیب متفاوت است، اما شایعترین نشانهها عبارتاند از:
کاهش تدریجی یا ناگهانی شنوایی
دشواری در درک گفتار، بهویژه در محیطهای شلوغ
درخواست مکرر از دیگران برای تکرار صحبتها
افزایش صدای تلویزیون یا تلفن همراه
شنیدن صدا اما متوجه نشدن کلمات
وزوز گوش (Tinnitus)
دشواری در شنیدن صداهای زیر مانند صدای کودکان یا زنگ تلفن
احساس خستگی پس از مکالمات طولانی به دلیل تلاش زیاد برای شنیدن
در صورت مشاهده این علائم، مراجعه سریع به شنواییشناس اهمیت زیادی دارد؛ زیرا تشخیص زودهنگام میتواند روند درمان و توانبخشی را بهبود دهد.
در بسیاری از بیماران، استفاده از انواع سمعک باعث بهبود قابل توجه درک گفتار، کاهش فشار شنیداری و افزایش کیفیت زندگی میشود. همچنین برندهایی مانند سمعک ریساند با بهرهگیری از فناوریهای پردازش هوشمند صدا، برای بسیاری از افراد مبتلا به کم شنوایی حسی عصبی گزینه مناسبی محسوب میشوند.
کمشنوایی حسی عصبی ناگهانی چیست؟
کم شنوایی حسی عصبی ناگهانی Sudden Sensorineural Hearing Loss یا SSHL وضعیت اورژانسی پزشکی است که در آن شنوایی فرد طی کمتر از ۷۲ ساعت و معمولاً در یک گوش بهطور ناگهانی کاهش پیدا میکند. این کاهش شنوایی اغلب با احساس پری گوش، وزوز گوش و گاهی سرگیجه همراه است.
بسیاری از افراد صبح پس از بیدار شدن یا هنگام مکالمه تلفنی متوجه میشوند که یک گوش آنها بهخوبی نمیشنود. متأسفانه برخی بیماران تصور میکنند علت این مشکل جرم گوش است و مراجعه به پزشک را به تعویق میاندازند، در حالی که تأخیر در درمان میتواند احتمال بازگشت شنوایی را کاهش دهد.
علائم کمشنوایی حسی عصبی ناگهانی
کاهش ناگهانی شنوایی در یک گوش
وزوز گوش
احساس پری یا گرفتگی گوش
سرگیجه یا عدم تعادل در برخی بیماران
کاهش واضح در درک گفتار
درمان این بیماری باید هرچه سریعتر آغاز شود. معمولاً پزشک با توجه به شرایط بیمار از کورتون خوراکی یا تزریق داخل گوش استفاده میکند. هرچه درمان در روزهای ابتدایی شروع شود، احتمال بهبود بیشتر خواهد بود.
روشهای تشخیص کمشنوایی حسی عصبی
تشخیص صحیح، مهمترین قدم برای انتخاب بهترین روش درمان است. شنواییشناس با استفاده از شرح حال، معاینه و آزمایشهای مختلف، نوع و شدت کمشنوایی را مشخص میکنند.
1) اتوسکوپی
در ابتدا داخل گوش بررسی میشود تا مشکلاتی مانند جرم گوش، عفونت یا آسیب پرده گوش رد شوند.
2) ادیومتری (شنواییسنجی)
مهمترین آزمایش برای تشخیص کمشنوایی حسی عصبی، تست شنوایی یا ادیومتری است. این آزمایش آستانه شنوایی فرد را در فرکانسهای مختلف مشخص میکند و شدت کمشنوایی را نشان میدهد.
3) تست گفتار (Speech Audiometry)
در این آزمایش توانایی فرد در تشخیص و درک کلمات بررسی میشود. افراد مبتلا به کمشنوایی حسی عصبی معمولاً درک گفتار ضعیفتری نسبت به افراد مبتلا به کمشنوایی انتقالی دارند.
4) تمپانومتری
این تست وضعیت گوش میانی را بررسی میکند و به افتراق کمشنوایی انتقالی از حسی عصبی کمک میکند.
5) OAE
آزمون Otoacoustic Emissions عملکرد سلولهای مویی خارجی حلزون گوش را ارزیابی میکند و بهویژه در نوزادان و کودکان کاربرد فراوانی دارد.
6) ABR
آزمون پاسخ شنوایی ساقه مغز برای بررسی عملکرد عصب شنوایی و مسیرهای عصبی استفاده میشود و در صورت شک به تومور عصب شنوایی یا اختلالات عصبی بسیار ارزشمند است.
7) تصویربرداری MRI
در افرادی که دچار کمشنوایی یکطرفه یا نامتقارن هستند، ممکن است پزشک برای بررسی تومورهای عصب شنوایی درخواست MRI کند.
کمشنوایی حسی عصبی در کودکان
شنوایی عصبی کودکان میتواند از بدو تولد وجود داشته باشد یا در سالهای اولیه زندگی ایجاد شود. تشخیص زودهنگام نقش بسیار مهمی در رشد گفتار، زبان و مهارتهای ارتباطی کودک دارد.
علائم کم شنوایی عصبی کودکان شامل:
– عدم واکنش به صداهای بلند
– تأخیر در شروع صحبت کردن
– پاسخ ندادن هنگام صدا زدن نام کودک
– بلند کردن بیش از حد صدای تلویزیون
– اختلال در یادگیری و تمرکز
به همین دلیل امروزه غربالگری شنوایی نوزادان در روزهای اول تولد انجام میشود تا در صورت وجود مشکل، درمان هرچه سریعتر آغاز شود. زیرا کم شنوایی حسی عصبی نوزاد ممکن است تا سال های اولیه زندگی پنهان بماند.
انواع کمشنوایی حسی عصبی کدامند؟
شدت و الگوی درگیری گوش در افراد مختلف متفاوت است و کم شنوایی عصبی به چند نوع تقسیم میشود.
کمشنوایی حسی عصبی یکطرفه
در این حالت تنها یک گوش دچار کاهش شنوایی است و گوش دیگر عملکرد طبیعی دارد. این بیماران معمولاً در تشخیص جهت صدا و شنیدن در محیطهای شلوغ دچار مشکل میشوند.
شایعترین علل عبارتاند از:
تومور عصب شنوایی
کمشنوایی ناگهانی
بیماری منییر
ضربه به سر
-کمشنوایی حسی عصبی دوطرفه
در این نوع، هر دو گوش درگیر هستند. افزایش سن، عوامل ژنتیکی، قرار گرفتن طولانیمدت در معرض صدای بلند و برخی بیماری های سیستمیک از مهمترین دلایل آن محسوب میشوند.
بیشتر سالمندان به این نوع کمشنوایی مبتلا هستند و معمولاً استفاده از انواع سمعک در هر دو گوش بهترین نتیجه را برای آنها به همراه دارد.
-کمشنوایی حسی عصبی نامتقارن
در این حالت هر دو گوش دچار کمشنوایی هستند اما شدت آن در دو گوش یکسان نیست. این وضعیت نیاز به بررسی دقیق دارد، زیرا ممکن است نشانه بیماریهایی مانند نوروم آکوستیک باشد.
در چنین شرایطی پزشک معمولاً علاوه بر شنواییسنجی، MRI نیز درخواست میکند تا علت دقیق مشخص شود
-درمان کمشنوایی حسی عصبی
آیا کم شنوایی حسی عصبی درمان دارد؟ سوالی که اکثر بیماران دچار کم شنوایی حسی عصبی می پرسند . درمان کمشنوایی حسی عصبی به علت ایجادکننده، شدت کاهش شنوایی، سن بیمار و مدت زمان بروز علائم بستگی دارد. برخلاف کمشنوایی انتقالی، در بسیاری از موارد آسیب وارد شده به سلولهای مویی حلزون گوش قابل بازگشت نیست؛ اما امروزه با استفاده از روشهای درمانی و توانبخشی پیشرفته میتوان کیفیت شنوایی و درک گفتار را به میزان قابل توجهی بهبود بخشید.
-درمان دارویی کم شنوایی حسی عصبی
اگر کمشنوایی حسی عصبی بهصورت ناگهانی ایجاد شده باشد، پزشک معمولاً درمان با کورتیکواستروئیدها را در اولین فرصت آغاز میکند. این داروها ممکن است بهصورت خوراکی یا تزریق داخل گوش (تزریق اینتراتیمپانیک) تجویز شوند. شروع درمان در روزهای نخست، شانس بازگشت شنوایی را افزایش میدهد.
در مواردی که علت بیماری عفونت، بیماری خودایمنی یا سایر مشکلات زمینهای باشد، درمان بر اساس عامل ایجادکننده انجام میشود.-
-استفاده از سمعک برای کم شنوایی حسی عصبی
برای بیشتر افراد مبتلا به کمشنوایی حسی عصبی خفیف تا شدید، انواع سمعک بهترین روش درمانی محسوب میشوند. سمعکهای دیجیتال امروزی تنها صدا را بلند نمیکنند، بلکه با پردازش هوشمند، نویز محیط را کاهش داده و وضوح گفتار را افزایش میدهند.
انتخاب سمعک باید بر اساس نتایج شنواییسنجی، سبک زندگی و نیازهای فرد انجام شود.
-کاشت حلزون جهت درمان کم شنوایی حسی عصبی
اگر کمشنوایی بسیار شدید یا عمیق باشد و سمعک کارایی لازم نداشته باشد، ممکن است پزشک کاشت حلزون را توصیه کند.
در این روش، یک وسیله الکترونیکی بخش آسیبدیده حلزون را دور میزند و سیگنالهای صوتی را مستقیماً به عصب شنوایی منتقل میکند. بسیاری از کودکان و بزرگسالان پس از کاشت حلزون و انجام جلسات توانبخشی، پیشرفت قابل توجهی در درک گفتار خواهند داشت.
-توانبخشی شنوایی
در کنار استفاده از سمعک یا کاشت حلزون، توانبخشی شنوایی نیز اهمیت زیادی دارد. این برنامهها به بیمار کمک میکنند تا از شنوایی باقیمانده خود بهترین استفاده را ببرد و مهارت درک گفتار را تقویت کند.
| روش درمان | مناسب برای | هدف درمان |
|---|---|---|
| درمان دارویی | کم شنوایی حسی عصبی ناگهانی | افزایش احتمال بازگشت شنوایی |
| سمعک | کم شنوایی خفیف تا شدید | بهبود شنوایی و درک گفتار |
| کاشت حلزون | کم شنوایی شدید تا عمیق | جایگزین عملکرد حلزون گوش |
| توانبخشی شنوایی | کاشت حلزون | افزایش مهارت شنیداری و کیفیت ارتباط |
جمعبندی: اختلال ک شنوایی حسی عصبی
کمشنوایی حسی عصبی یکی از شایعترین اختلالات شنوایی است که در اثر آسیب حلزون گوش یا عصب شنوایی ایجاد میشود. افزایش سن، قرار گرفتن در معرض صدای بلند، عوامل ژنتیکی، برخی بیماریها و مصرف داروهای اتوتوکسیک از مهمترین دلایل بروز این مشکل هستند.
تشخیص زودهنگام با انجام شنواییسنجی و بررسی علت زمینهای، نقش مهمی در انتخاب بهترین روش درمان دارد. اگرچه در بسیاری از موارد امکان بازسازی سلولهای آسیبدیده وجود ندارد، اما استفاده از انواع سمعک پیشرفته، کاشت حلزون و برنامههای توانبخشی میتوانند کیفیت شنوایی، درک گفتار و در نهایت کیفیت زندگی بیماران را به شکل چشمگیری بهبود دهند. اگر علائمی مانند کاهش شنوایی، وزوز گوش یا دشواری در فهم گفتار را تجربه میکنید، بهتر است هرچه سریعتر برای ارزیابی تخصصی اقدام کنید.
کلینیک تخصصی شنوایی سمعک پلاس با داشتن به روز ترین دستگاه های سنجش شنوایی کودکان و بزرگسالان ، به شما دز تشخیص زود هنگام کم شنوایی حسی عصبی کمک می کند. جهت نوبت گرفتن با شماره های پایین تماس بگیرید.
سوالات متداول درباره کم شنوایی حسی عصبی
1-فرق کمشنوایی عصبی با انتقالی چیست؟
در کم شنوایی عصبی قسمت حلزون گوش و عصب ضعیف می شود اما در کم شنوایی انتقالی گوش میانی و پرده گوش ممکن است دچار عفونت شده باشند.
2-آیا کمشنوایی حسی عصبی بدتر میشود؟
بله ، در طول زمان ممکن است در صورت عدم استفاده از سمعک، میزان کم شنوایی حسی عصبی بدتر شود.
3-کمشنوایی حسی عصبی ناگهانی خطرناک است؟
بله ، کم شنوایی حسی عصبی ناگهانی یک وضعیت اورژانسی محسوب می شود و سریعا باید به پزشک مراجعه کرد.
4-آیا سمعک برای کمشنوایی عصبی مؤثر است؟
بله ، سمعک برای کم شنوایی عصبی کارایی لازم را دارد.
5-کمشنوایی عصبی در چه سنی شایعتر است؟
کم شنوایی عصبی معمولا در سنین بالا شایع تر است.