وبلاگ
سکته گوش چیست؟ علت ، علائم و درمان کری ناگهانی
سکته گوش یا کری ناگهانی یکی از موارد اورژانسی در پزشکی گوش و حلق و بینی است که در آن فرد طی چند ساعت تا چند روز، بخش قابل توجهی از شنوایی خود را در یک یا هر دو گوش از دست میدهد. این عارضه که در متون پزشکی با نام کاهش شنوایی حسیعصبی ناگهانی شناخته میشود، اگر بهموقع تشخیص داده نشود و تحت درمان قرار نگیرد، میتواند منجر به افت دائمی شنوایی شود. در این مقاله ، بهطور کامل به تعریف سکته گوش، علائم هشداردهنده، علل احتمالی، روشهای تشخیص و درمان، و همچنین راهکارهای پیشگیری میپردازیم و توضیح میدهیم در صورت باقی ماندن افت شنوایی، چه گزینههایی برای انتخاب سمعک مناسب وجود دارد.
سکته گوش یا کری ناگهانی چیست؟
سکته گوش یا کری ناگهانی به کاهش ناگهانی شنوایی گفته میشود که معمولاً بهصورت افت حداقل ۳۰ دسیبلی در حداقل سه فرکانس پیوسته و در بازهای کمتر از ۷۲ ساعت رخ میدهد. این وضعیت معمولاً یک طرفه است، یعنی میتواند بهصورت سکته گوش راست یا سکته گوش چپ بروز کند، هرچند در موارد نادر هر دو گوش همزمان درگیر میشوند. شیوع این عارضه در جمعیت حدود ۵ تا ۲۰ نفر از هر ۱۰۰ هزار نفر در سال تخمین زده میشود و بیشترین بروز آن در دهه چهارم و پنجم زندگی گزارش شده است. از آنجا که این نوع کاهش شنوایی میتواند بهسرعت دائمی شود، سکته گوش یک اورژانس پزشکی محسوب میشود و هرگونه تأخیر در مراجعه به پزشک، شانس بازگشت شنوایی را کاهش میدهد و در دسته بندی انواع کم شنوایی جزو کم شنوایی حسی عصبی قرار می گیرد.
علائم و نشانههای سکته گوش
علائم سکته گوش اغلب بهطور ناگهانی و بدون هشدار قبلی ظاهر میشوند و بسیاری از بیماران آن را هنگام بیدار شدن از خواب متوجه میشوند. مهمترین نشانههای این عارضه عبارتاند از:
• افت ناگهانی شنوایی در یک گوش و بهندرت هر دو گوش، که ممکن است در عرض چند دقیقه تا چند روز رخ دهد
• احساس وزوز گوش یا صدای زنگ مداوم که همراه با افت شنوایی ظاهر میشود
• احساس کیپ شدن گوش یا پری در گوش درگیر، مشابه حسی که هنگام پرواز یا سرماخوردگی تجربه میشود
• سرگیجه یا مشکل در حفظ تعادل که در برخی بیماران همراه افت شنوایی دیده میشود
• تحریف یا نامفهوم شدن صداها در گوش آسیبدیده
در صورت بروز هر یک از این علائم، بهویژه افت ناگهانی شنوایی، مراجعه فوری به پزشک متخصص گوش توصیه میشود، زیرا شروع سریع درمان تأثیر مستقیمی بر میزان بهبودی دارد
علت سکته گوش چیست؟
علت اصلی سکته گوش در حدود ۸۵ تا ۹۰ درصد موارد ناشناخته باقی میماند و در این حالت به آن سکته گوش ایدیوپاتیک گفته میشود. با این حال، پزشکان و پژوهشگران چند مکانیسم احتمالی را برای بروز این عارضه مطرح کردهاند:
• عفونتهای ویروسی که میتوانند به سلولهای مویی حلزون گوش یا عصب شنوایی آسیب برسانند
• اختلالات عروقی و کاهش خونرسانی به گوش داخلی، از جمله میکروترومبوز یا لختههای ریز خونی
• بیماریهای خودایمنی که سیستم ایمنی بدن بهاشتباه به بافت گوش داخلی حمله میکند
• مصرف داروهای اتوتوکسیک مانند برخی آنتیبیوتیکها و داروهای شیمیدرمانی
• ضربه به سر یا گوش، و در موارد نادر، تومورهایی مانند نوروم آکوستیک
در برخی بیماران، سکته گوش میتواند نشانه اولیه یک بیماری زمینهای جدیتر مانند اختلالات عروق مغزی باشد؛ به همین دلیل ارزیابی پزشکی کامل برای رد این علل ضروری است.
چگونه سکته گوش تشخیص داده میشود؟
تشخیص سکته گوش با شرححال دقیق و معاینه بالینی گوش آغاز میشود تا علل سادهتر مانند جرم گوش یا عفونت گوش میانی رد شوند. در مرحله بعد، پزشک با استفاده از تستهای زیر، نوع و شدت افت شنوایی را مشخص میکند:
• اتوسکوپی برای بررسی وضعیت کانال گوش و پرده گوش
• شنواییسنجی یا ادیومتری برای اندازهگیری دقیق میزان و الگوی افت شنوایی
• آزمایش خون برای بررسی علل التهابی، عفونی یا خودایمنی
• تصویربرداری MRI برای رد کردن علل جدیتر مانند نوروم آکوستیک یا مشکلات عروق مغزی
از آنجا که هر روز تأخیر در تشخیص میتواند شانس بهبودی را کاهش دهد، انجام سریع این بررسیها و آغاز درمان در کوتاهترین زمان ممکن اهمیت زیادی دارد.
روشهای درمان سکته گوش
برای بسیاری از بیماران، پرسش اصلی این است که آیا درمان قطعی سکته گوش وجود دارد یا خیر. واقعیت این است که چون علت اصلی این عارضه در بیشتر موارد ناشناخته است، هیچ درمان تضمینشده و یکسانی برای همه بیماران وجود ندارد؛ اما شروع درمان در فاصله زمانی کوتاه، معمولاً در همان روزهای نخست و حداکثر تا دو هفته پس از شروع علائم، بهطور چشمگیری احتمال بازگشت شنوایی را افزایش میدهد. بخشی از بیماران حتی بدون درمان دارویی نیز بهبودی خودبهخودی را تجربه میکنند، اما نمیتوان روی این احتمال بهتنهایی حساب کرد.
درمان دارویی سکته گوش
رایجترین و اصلیترین رویکرد درمانی، تجویز کورتیکواستروئیدهای خوراکی یا تزریقی است که با کاهش التهاب گوش داخلی، به بازگشت شنوایی کمک میکنند . در بیمارانی که به درمان اولیه پاسخ کافی نمیدهند، پزشک ممکن است تزریق داخلگوشی استروئید از طریق پرده گوش را بهعنوان درمان پیشنهاد دهد. همچنین اکسیژندرمانی پرفشاردر برخی مراکز، بهویژه در دو هفته نخست پس از شروع علائم و در کنار درمان استروئیدی، برای بهبود اکسیژنرسانی به گوش داخلی به کار میرود.
درمان خانگی سکته گوش
باید توجه داشت که هیچ درمان خانگی کری ناگهانی گوش نمیتواند جایگزین مراجعه فوری به پزشک شود، زیرا تأخیر در شروع درمان تخصصی، شانس بازگشت شنوایی را بهطور جدی کاهش میدهد. با این حال، در کنار درمان پزشکی، رعایت استراحت کافی، پرهیز از قرارگیری در محیطهای پرسروصدا، کنترل استرس و اجتناب از دستکاری یا تمیز کردن نامناسب گوش میتواند از روند بهبودی حمایت کند. توصیه اصلی همچنان مراجعه سریع به پزشک متخصص گوش در همان ساعات یا روزهای نخست بروز علائم است.
درمان سکته گوش در طب سنتی
در برخی رویکردهای طب سنتی و مکمل، از گیاهانی مانند جینکو بیلوبا برای بهبود گردش خون گوش داخلی یا کاهش وزوز گوش استفاده میشود و به همین دلیل موضوع درمان گیاهی سکته گوش گاهی مورد توجه بیماران قرار میگیرد. با این حال، شواهد علمی محکمی که اثربخشی این روشها را در بازگرداندن شنوایی از دسترفته تأیید کند، در دسترس نیست. استفاده از این روشها بدون مشورت پزشک و بهویژه بهعنوان جایگزین درمان استاندارد پزشکی توصیه نمیشود و در بهترین حالت تنها میتواند بهعنوان مکمل و با نظارت پزشک در نظر گرفته شود.
انتخاب سمعک برای سکته گوش
در بخشی از بیماران، با وجود درمان بهموقع، افت شنوایی بهطور کامل یا جزئی باقی میماند. در این شرایط، استفاده از سمعک مناسب میتواند کیفیت شنیدن و ارتباط روزمره فرد را بهطور چشمگیری بهبود بخشد. از آنجا که سکته گوش اغلب یکطرفه است، در موارد افت شدید ، سمعکهای تخصصی مانند سیستمهای سمعک کراس CROS و سمعک بای کراس BiCROS میتوانند صدا را از سمت گوش آسیبدیده به گوش سالم منتقل کنند. برای بسیاری از بیماران نیز سمعک هوشمند با قابلیت اتصال بیسیم و تنظیم هوشمند صدا در محیطهای مختلف، گزینه مناسبی است. مدلهای سمعک فوناک به دلیل کیفیت پردازش صدا و تنوع در سطوح فناوری، از جمله انتخابهای رایج در چنین مواردی هستند. توصیه میشود پس از تثبیت وضعیت پزشکی، برای انتخاب دقیقترین گزینه متناسب با میزان و الگوی افت شنوایی، به کلینیک های شنوایی مراجعه کنید تا با انجام شنواییسنجی، مناسبترین سمعک برای شرایط شما پیشنهاد شود.
روشهای پیشگیری سکته گوش
از آنجا که علت اکثر موارد سکته گوش ناشناخته است، راه قطعی برای پیشگیری کامل از آن وجود ندارد؛ اما رعایت نکات زیر میتواند خطر بروز این عارضه یا برخی از عوامل زمینهساز آن را کاهش دهد:
• کنترل منظم فشار خون، قند خون و چربی خون برای حفظ سلامت عروق گوش داخلی
• پرهیز از مصرف خودسرانه داروهای گوشآسیبزا و مشورت با پزشک پیش از مصرف داروهای جدید
• محافظت از گوش در برابر صداهای بلند و استفاده از محافظ شنوایی در محیطهای پرسروصدا
• ترک سیگار و کاهش مصرف الکل به دلیل تأثیر منفی بر گردش خون گوش داخلی
• توجه فوری به هرگونه تغییر ناگهانی در شنوایی و مراجعه سریع به پزشک متخصص
سکته گوش چه عوارضی دارد؟
اگر سکته گوش بهموقع تشخیص داده نشود یا درمان مناسب دریافت نکند، ممکن است به کاهش دائمی شنوایی در گوش درگیر منجر شود. این افت شنوایی میتواند بر توانایی فرد در برقراری ارتباط، درک گفتار در محیطهای شلوغ و کیفیت کلی زندگی تأثیر بگذارد. برخی بیماران پس از این عارضه، صدای زنگ یا وزوز مزمن در گوش را تجربه میکنند که ممکن است حتی پس از بهبود نسبی شنوایی نیز ادامه یابد. اختلال در حس تعادل و سرگیجههای مکرر نیز از عوارض احتمالی دیگر است. علاوه بر عوارض جسمی، افت ناگهانی و غیرمنتظره شنوایی میتواند اثرات روانی مانند اضطراب، ناامیدی و در برخی موارد گوشهگیری اجتماعی به همراه داشته باشد که توجه و حمایت روانی در کنار درمان پزشکی را ضروری میکند.
جمع بندی : با کری ناگهانی چه کنیم؟
سکته گوش یا کاهش شنوایی حسیعصبی ناگهانی، یک اورژانس پزشکی است که سرعت عمل در تشخیص و درمان، نقش تعیینکنندهای در بازگشت شنوایی دارد. با وجود اینکه در بسیاری از موارد علت دقیق آن ناشناخته میماند، مراجعه فوری به پزشک متخصص گوش، انجام ارزیابیهای تشخیصی لازم و شروع درمان دارویی در روزهای نخست، بهترین شانس را برای بهبودی فراهم میکند. در صورتی که پس از درمان، افت شنوایی بهطور کامل یا جزئی باقی بماند، انتخاب سمعک مناسب میتواند کیفیت شنیدن و زندگی روزمره را بهطور قابل توجهی بهبود بخشد. کارشناسان سمعک پلاس آمادهاند تا با انجام ارزیابی دقیق شنوایی، بهترین گزینه سمعک را متناسب با شرایط شما پیشنهاد دهند.
سوالات متدوال درباره سکته گوش
1-سکته گوش معمولاً در یک گوش اتفاق میافتد یا هر دو گوش را درگیر میکند؟
سکته گوش می تواند در یک گوش اتفاق بیفتد یا در هر دو گوش اما معمولا در یک گوش اتفاق می افتد.
2-اگر درمان سکته گوش دیر شروع شود، امکان برگشت شنوایی وجود دارد؟
هر چه درمان سکته گوش دیرتر آغاز شود احتمال برگشت شنوایی نیز کمتر خواهد بود و بستگی به شرایط فرد دارد.
3-چه نوع سمعکی برای افرادی که دچار سکته گوش شدهاند مناسبتر است؟
بستگی به میزان افن شنوایی در گوشی که سکته کرده دارد اگر شنوایی به طور کامل از بین رفته باشد ، سمعک کراس گزینه مناسب تری خواهد بود.
4-آیا استرس شدید یا فشار عصبی میتواند باعث سکته گوش شود؟
استرس شدید به تنهایی باعث ایجاد سکته گوش نمی شود اما به عنوان یک عامل تشدید کننده مطرح می شود چون می تواند از طریق تاثیر بر گردش خون و سیستم ایمنی در کنار عواملی مانند عفونت یا مشکلات عروقی نقش کمکی داشته باشد. در بیشتر موارد علت سکته گوش مشخص نیست.
5-آیا سکته گوش خطرناک است؟
بله اما به این معنا که یک اورژانس پزشکی است . تاخیر در درمان می تواند به کاهش دائمی شنوایی منجر شود. اما خطر جانی ندارد.
6-آیا استفاده از سمعک برای درمان موقتی کری ناگهانی مفید است؟
خیر ، سمعک درمان نیست و روند بهبود گوش را تسریع نمی کند. سمعک زمانی مفید است که افت شنوایی با وجود درمان اولیه باقی بماند ، سمعک راهکار جبرانی برای افت شنوایی است نه جایگزین درمان